چگونه انتقاد کنیم؟

در مقاله «دروغی به نام انتقادپذیری» مهارت مواجهه با انتقاد را فرا گرفتیم تا زمانی که فرد مقابل به دنبال اصلاح رفتار ما می باشد، ما بتوانیم با تحمل کمترین آسیب، بهترین واکنش را نشان دهیم. به این ترتیب نه تنها حال خودمان بهتر می شود، بلکه وجهه حرفه ای و مناسبی از خود به نمایش می گذاریم. حالا در این مقاله می خواهیم درباره نحوه انتقاد کردن از دیگران مطالبی بیان کنیم.

انتقاد ممنوع

پیش از اینکه تکنیک های مربوط به نحوه انتقاد کردن را بیان کنیم، از شما خواهش می کنیم تا حد امکان، انتقاد نکنید. اصلا فرض کنید چنین گزینه ای وجود ندارد و یا در صورتی که این کار را انجام دهید مبلغ هنگفتی از حساب بانکی شما کسر می شود. آیا در این صورت باز هم در انتقاد کردن، دست و دلبازی می کنید یا آنقدر در استفاده از این کارت، وسواس به خرج می دهید که عملا از گزینه های روی میز حذف خواهد شد؟ متاسفانه باید اعلام کنم که هر بار که در گذشته از شخصی انتقاد کرده اید، آن مبلغ هنگفت کسر شده است. البته نه از حساب بانکی شما، بلکه از حساب عاطفی شما و آن شخص.

اکنون که اثر مخرب انتقاد را بر ارتباطات انسانی می دانم، تعجب می کنم در گذشته چقدر از این سلاح کشتار فردی علیه عزیزانم استفاده می کردم. اما حالا می خواهم تا جایی که در توانم باشد این عادت مخرب را ترک کنم و به شما نیز پیشنهاد می کنم در این مسیر با من همراه شوید.

حسن جویی

شاید بپرسید من به جای انتقاد، چه راهی را پیشنهاد می کنم. پاسخ من قطعا حسن جویی است. بله درست خواندید، حسن جویی! شاید بگویید اگر شما از رفتار یا گفتار شخصی عصبانی هستید، حسن جویی را چگونه انجام دهید. واقعیت این است که در برخی موارد نیازی به انجام آن نیست اما اگر مسیر عصبی حسن جویی را جایگزین انتقادگری نمایید، به زودی خواهید دید که در دل هر زشتی و بدی، می توانید نکته مثبتی بیابید و ارتباطات خود را متحول سازید.

فرمول حسن جویی این است که ابتدا نام شخص را می گوییم. سپس بیان می کنیم که رفتار یا گفتار وی، دقیقا چه منفعتی برای ما داشته و ضمن تشکر کردن، تاکید می کنیم مشخصا قدردان کدام رفتار یا گفتار ایشان هستیم.

حسن جویی و عزت نفس

عزت نفس به این معنا است که هم خود را ارزشمند بدانید و هم سایر انسان ها و موجودات را ارزشمند و لایق حیات بدانید. در صورتی که عزت نفس بالایی داشته باشید، همه افراد را به همان صورتی که هستند خوب و قابل قبول می دانید و نیازی نمی بینید که با تیغ انتقاد به روح و جان آنها صدمه بزنید تا به شکل مورد نظر شما تبدیل شوند. در این صورت، موارد مثبت فراوانی در هر فرد می یابید و ناخودآگاه مسیر حسن جویی هموار می شود. شخصی که مدام از دیگران حسن جویی می کند، باز هم دارای عزت نفس بالاتری می شود و این چرخه، موجب تقویت این صفت پسندیده در او می شود.

چرخه معیوب انتقاد

بر خلاف حسن جویی، انتقاد کردن منجر به ایجاد یک چرخه معیوب می شود که نهایتا ترک این عادت مخرب را بسیار سخت خواهد کرد. آنچه جرقه این چرخه را فعال می سازد، این است که شما گفتار یا رفتاری از شخصی مشاهده می کنید که مغایر با رفتار مطلوب از منظر شماست. مثلا همسرتان هر روز یک ساعت با مادرش تلفنی صحبت می کند و شما این را اشتباه می دانید! به همین دلیل از رفتار او خشمگین می شوید و او را به باد انتقاد می گیرید. اکنون شما به آرامشی دروغین دست می یابید و اصطلاحا دلتان خنک می شود. این پاداش موجب می شود دفعات بعد نیز از ابزار انتقاد استفاده کنید و آنقدر این امر را تکرار می کنید که به بخش جدایی ناپذیر شخصیت و منش شما تبدیل خواهد شد. در این مرحله، بخش زیادی از روابط خود را بر باد داده اید و اطرافیانتان از شما فراری هستند.

انتقاد کردن

تمام تلاش من تا این لحظه این بود که شما انتقاد کردن را فراموش کنید. اما موضوع این مقاله انتقاد کردن است، باید آن را نیز پوشش دهیم. اگر علیرغم همه بدی های انتقاد کردن، باز هم تصمیم دارید این کار را انجام دهید، حتما مطمئن شوید به تکنیک زیر (برگرفته از کتاب تیغ نوشته محمدپیام بهرام پور است) مسلط هستید.

اول باید از شخص اجازه بگیرید که آیا اکنون زمان مناسبی برای صحبت کردن هست یا خیر. در صورتی که فرد تایید کند که زمان صحبت کردن را دارد بعدا نمی تواند کلام شما را ناتمام قطع کند و با یک بهانه آن را به زمان دیگری موکول کند.

سپس باید از ابزار بی نظیر حسن جویی استفاده کنید. در اکثر موارد صرفا می توانید به تشکر بابت اختصاص وقت به شما بسنده کنید.

در این گام باید اذعان کنید که آنچه خواهید گفت صرفا نظر شخصی شماست و دقت کنید که فقط رفتار فرد را مورد انتقاد قرار دهید و به هیچ وجه به شخصیت وی آسیبی وارد نسازید. در پایان نیز راهکار مد نظر خود را برای تغییر شرایط بیان کنید.

 

اشتراک گذاری:

1 دیدگاه

به گفتگوی ما بپیوندید و دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید.

دیدگاهتان را بنویسید